Activiteiten & Bezienswaardigheden

Activiteiten

Kijk voor meer toeristische informatie ook op:
Recreatie & Toerisme Smallingerland
Nationaal Park de Alde Feanen
Visit Friesland
Land in Friesland
Noardlike Fryske Wâlden


Pont ‘de Grietman’

Tussen De Veenhoop en de Hooidammen, een stuk van Nationaal Park de Alde Feanen, vaart een pontje voor fietsers en voetgangers. Deze veerpont brengt je over het water van de Wide Ee / Grietmansrak.
Aan de kant van Oudega Smallingerland is er naast de pont een restaurant (Ie-Sicht) gevestigd. Maar ook in De Veenhoop (it Polderhûs) aan de overkant is horeca aanwezig.  

De vaartijden zijn in het vaarseizoen (april tot oktober) dagelijks van 10.00 tot 20.00 uur. Een overtocht kost € 1,50 per persoon. Contact: Hegewarren 1 9216 XR Oudega (Sm.) – telefoon: 06 57 99 15 11
Meer info op de website Pontjesroute


Wandelevenement Alle-om-Slachte Kuier

De Alle-om-Slachte Kuier is een wandelevenement dat wordt georganiseerd door een commissie van de ‘Feriening foar Doarpsbelang Aldegea’ bestaande uit bestuursleden van Doarpsbelang, aangevuld met vrijwilligers van o.a. de Avond4Daagse en de Kulturele Kommisje Aldegea. De start en finish zijn bij het multifunctionele centrum ‘de Gearrin’. De route is iedere keer anders, wel wordt er gebruik gemaakt van bestaande wandelpaden in Oudega, o.a. het ‘Dichterspaad’.

De kuiertocht wordt eens in de 2 jaar georganiseerd en kent drie afstanden: een route van 21, 10 of 5 kilometer, die langs de mooiste plekjes in en rondom het dorp leidt. Deelnemers worden tijdens de tocht in de watten gelegd door diverse horecaondernemers uit het dorp met lekkere hapjes en drankjes tegen een kleine vergoeding. Langs de route kunnen de wandelaars bovendien smullen van diverse culturele en muzikale traktaties.

De eerste editie vond plaats op zaterdag 24 juni 2017; de tweede editie op zaterdag 23 juni 2018 en de derde editie op zaterdag 23 juni 2019. De vierde editie staat gepland voor 2023.
Voor meer informatie kijk op de Facebooksite Wandeltocht Oudega


Bezienswaardigheden

Sint Agatha tsjerke

De eenbeukige kerk uit de 12e eeuw kreeg rond 1250 aan de westzijde een romaanse toren, waarvan de spits in 1888 werd vervangen door een tentdak. De ruimte onder de toren was in de 16e-18e eeuw in gebruik als gevangenis. In de toren hangt een klok uit de 14e eeuw en een klok uit 1949. Het gotische koor is waarschijnlijk uit de 14e eeuw en de koorsluiting uit 1599. In 1717 kreeg de kerk rondboogvensters met gebrandschilderd glas.
In 1875 werden de muren verhoogd. Bij een restauratie in 1921, naar plannen van G.J. Veenstra, krijgt de noordzijde weer een romaanse indeling en wordt een houten tongewelf aangebracht, dat door J.Por wordt voorzien van ornamentranden. In de kerk een preekstoel en een herenbank uit de 17e eeuw en elf rouwborden uit de 18e eeuw. Het orgel uit 1875 is gebouwd door L. van Dam en Zonen en in 1921 uitgebreid door Bakker & Timmenga. Het kerkgebouw is een rijksmonument.

De kerk is gedurende de zomerperiode in het kader van Tjserkepaad open op zaterdag van 13.30  tot 16.30 uur.


De Bakbrogge


Kunstenaar: ontworpen en gemaakt door inwoners van Oudega
Locatie: Op ‘e Wâl in de jachthaven (per ± mei 2022 in de Buorren bij de Jonkersstee)
Jaar: 1990
Materiaal: beton op sokkel
Onthuld door Hans Wiegel, de toenmalige Commissaris der Koningin.

Geschenk van de jubileumcommissie Oudega 900 jaar. Feriening Doarpsbelang Aldegea is eigenaar en onderhoudt het monument.


Blauwe stien


Locatie: voor de brug links aan de Aldegeasterdyk vanuit richting Nijega
Jaar: voor 1664
Materiaal: keisteen

De ‘Blauwe Stien’ werd al aangegeven op de kaart van Christianus Schotanus’ beschrijving van de grietenij Smallingerland uit 1664. Volgens één verhaal zijn de krassen op de kei veroorzaakt door soldaten van bisschop Bernard van Galen (Bommen Berend), die in 1672 deze streken afstroopten. Ook wordt beweerd dat de steen een merkteken was in een stelsel van heidense cultusplaatsen of de laatste rustplaats van ene pater Boudewijn van het klooster Smalle Ee. Waarschijnlijk betreft het een steen, die de grens tussen de dorpsgebieden van Nijega en Oudega markeerde.


Bocht in de rivier


Kunstenaar: Els Martin
Locatie: Buorren (naast de Smidterij)
Jaar: 1989
Materiaal: sculptuur van brons
Onthuld door wethouder drs. Gerhard Lammers

Als eerste dorp in de gemeente Smallingerland kreeg Oudega in 1989 in het kader van dorpsvernieuwing een kunstwerk. De U-vormige sculptuur ligt in het gras en verwijst naar de waterrijke omgeving, naar de meanderende beweging van riviertjes en de omgeving. Deze basale vorm past goed in het oeuvre van de kunstenares dat zich kenmerkt door een hang naar reductie en puurheid.


Boomsculpturen Ooievaar – Otter – Uil

Kunstenaar: Rolf Döderlein de Win
Locatie: Albert Faber park Sânbuorren / it Krûmdeel
Jaar: 2017
Materiaal: uitgezaagd uit 3 populieren
Onthuld op woensdag 30 augustus 2017 door Marijn Kleinhuis en Rolf Döderlein de Win 

Kunstenaar Rolf Döderlein de Win uit Boornbergum maakte in 2017 in 6 dagen tijd met een kettingzaag beelden van de stammen van 3 (meer dan 100 jaar oude) populieren. De bomen waren recent gekapt door de gemeente Smallingerland i.v.m. houtrot en vormden met de vallende takken een gevaar voor de verkeersveiligheid. Het gouden idee werd geleverd door de elfjarige Marijn Kleinhuis, die opperde om er drie teruggekeerde dieren in te verwerken.
Zowel de ooievaar als de otter en de uil waren nagenoeg verdwenen uit de omgeving van Oudega, maar ze hebben weer een toekomst gekregen dankzij de inzet van dorpsbewoners en natuurorganisaties.
Zo zijn de ooievaars succesvol teruggefokt door het station Eibertshiem in Earnewâld, op initiatief van drie lokale vogelwachten en It Fryske Gea. Die natuurorganisatie zorgt ook voor het uitzetten van otters, waarvoor dorpsgenoot Tjibbe de Jong een opvangstation aan huis heeft. Daarnaast zijn enkele dorpsgenoten druk met het ringen van uilen en het zoeken naar goede nestmogelijkheden voor de roofvogel in boerderijen.


Livius – Vrouwe Justitia


Kunstenaar: Anne Woudwijk
Locatie: hoek Skeane Heawei / De Geasten (oorspronkelijk grondgebied van de Haersma’s)
Jaar: 2011
Onthuld op 18 juni 2011 door oud-gedeputeerde Bertus Mulder en toenmalig wethouder Ties Zweers met muziek van de Friese zanger Doede Veerman.

Herinnering aan de iepenloftspullen in Oudega, voorstellend de geschiedenis van De Haersma’s in het kader van het 65-jarig bestaan van Stichting Iepenloftspul Aldega.


Ooievaarsnest


Kunstenaar: Auke de Vries
Locatie: hoek it West / Alle-om-Slachte / Manjepetswei
Jaar: 2020
Materiaal: Cortenstaal op betonfundering

Jarenlang had Oudega een ooievaarsnest in de tuin van de historische pastoriewoning ‘Kerckebosch’ aan de Buorren 7. De ooievaar was een trouwe en graag geziene gast, die ieder jaar met z’n geklepper voor reuring in het dorp zorgde. Niet voor niets liet de’ Feriening foar Doarpsbelang Aldegea’ de ooievaar vereeuwigen in een van de drie boomkunstwerken in het Albert Faber park. Met het verdwijnen van het markante ooievaarsnest in de pastorietuin, moesten inwoners van Oudega het doen met het houten beeld.
Freerk Jelsma (lid van de Fûgelwacht Aldegea) heeft het nest en de nestplaat gemaakt en gaat dit ook onderhouden. Bouwbedrijf Kleinhuis heeft het nest in 2020 geplaatst op een betonnen sokkel. 


Rond- & Platbodem Dragten-WIjde Ee

 

Kunstenaar: Roelie Woudwijk
Locatie: Op ‘e Wâl aan de haven
Jaar: 2022
Materiaal: Cortenstaal op betonfundering

In 2022 was het 50 jaar geleden dat een aantal platbodemzeilers vond dat er wedstrijden moestne komen op de Wijde Ee nabij Drachten. Dit initiatief heeft geleid tot het oprichten van het ‘Rond en Platbodem evenement Dragten WIjde Ee’.
Op 27 augustus 2022 werd de plaquette onthuld door drs. A.A.M. (Arno) Brok, commisaris van de Kong in Fryslân


Steentijd


Kunstenaar: Anne Woudwijk
Locatie: hoek Buorren / Achterwei
Jaar: 2010
Materiaal: graniet – steen
Onthuld op 24 april 2010 door Hindrik Riemersma (voorzitter Doarpsbelang) in aanwezigheid van Nieske Ketelaar (wethouder) en Anne Woudwijk (kunstenaar) met muzikale omlijsting van de Internationale Trommel-, Toeter- en Sjoklup Lutkeweirum.

In dit kunstproject zijn stenen van verschillende grootte gebruikt. De grote oersteen symboliseert het primitieve leven van de jagende mensen, zo’n 12.000 jaar geleden.
Een liggend stuk wit graniet, dat tegens dienst doet als zitbank, roept herinneringen op aan de ijstijd, toen grote massa’s ijs en steen werden aangevoerd uit het Noorden.
Op de liggende steen is een reliëf van een rendierkop afgebeeld, dit als symbool voor de prooi, waarop men jaagde.


Stilberne bern

Kunstenaar: Roelie Woudwijk
Locatie: begraafplaats bij Sint Agatha tsjerke Buorren 1
Jaar: 2020
Materiaal: graniet
Onthuld op zaterdag 3 oktober 2020 door Wout en Inge van Hall

Een paar jaar geleden werd er bijna niet over gesproken, maar het onderwerp wordt niet langer weggestopt: het krijgen van een stilgeboren kind, een kind die in de buik is overleden. Sinds afgelopen jaar kunnen ouders van een ‘stilgeboren kind’ hun destijds niet geregistreerde baby alsnog laten registreren. Daarmee wordt een taboe doorbroken.
Bij de Stichting Sint Agatha tsjerke in Oudega vonden ze dat het tijd werd om stil te staan bij de kinderen in het dorp die stil ter wereld zijn gebracht. Wout en Inge van Hall uit Oudega kwamen bij de gemeente met het idee voor de steen. “We hebben het er toen over gehad en vonden het een goed idee. We hoorden toen ook meer mensen uit het dorp die hier mee te maken hebben“, aldus Arjen Bosgraaf van de Sint Agatha tsjerke. “Kunstenaar Roelie Woudwijk uit Opeinde is toen gevraagd om een monument te maken.”


Tichtset


Kunstenaar: ontworpen door Sabine Liedtke en gemaakt door Auke de Vries, beiden uit Oudega.
Locatie: Gealânswei 
Jaar: 2015
Materiaal: beton en cortenstaal
Onthuld door Hindrik Riemersma (voorzitter Doarpsbelang) op vrijdag 30 juli 2015

Het kunstwerk vertelt het verhaal van de laatste ’tichtsetfisker’ Piebe de Jong. Het gezin woonde in een woonark, die in de zomer bij de visplek ligt, in de nieuwe nieuwe Mûntsegroppe (Monnikengreppel) waar de tichtset is. In de winter ligt de woonrak in de Oudegaaster vaart, vlak bij het dorp.
In 1959 wordt de tichtset opgeheven omdat naast de vaarweg naar Drachten een nieuwe vaarweg wordt aangelegd.

Naast het verhaal over dit ambacht beeldt het kunstwerk ook nog een ander, persoonlijk verhaal, uit. De uitbeelding betreft de samenstelling van het gezin van Piebe de Jong en zijn vrouw Goitske. De 3 kinderen die nog in leven zijn, worden samen met de ouders, verbeeld in de vijf hoge ronde stenen rond de Tichtset. Een zusje, dat slechts 6 jaar mocht worden, is verbeeld in een steen dat iets hoger uitsteekt boven het grasveld dan de vier bij de geboorte overleden broertjes en zusjes, waarvan er één naamloos is gebleven. Zij worden verbeeld in de vier stenen die net boven het grasveld zichtbaar steken.

Wat is een tichtset en hoe werkt het?
Het visseizoen begint in het voorjaar. De Jong zet dan losse fuiken uit, waar voorns kuit op af zetten, die de paling aantrekt. Dan wordt in juni het tichtset gebouwd . Elk jaar gebruikt De Jong dezelfde paalgaten om het tichtset op te bouwen. De vaarweg sluit dan de vaarweg af met een vast net aan beide oevers en een valnet in het vaargeulgedeelte. De palingen zwemmen naar het net, kunnen niet verder en keren en.zwemmen in de fuiken, die loodrecht op het net staan. Het ’tichtset’ staat alleen ’s nachts overeind, zodat de scheepvaart niet gehinderd wordt. Komt er ’s avonds laat toch nog een vaartuig langs, dan vaart ze tegen een draad, zo’n vijftig meter voor het valnet. De draad doet een gewicht vallen, waardoor een pal wordt losgetrokken, zodat het middennet op de bodem valt. De Jong wordt dan door een belletje gewaarschuwd, dat het middennet weer moet worden gehesen.


Urnenmuur met sarcofaag

Kunstenaar: Anne Woudwijk
Locatie: begraafplaats bij Sint Agatha tsjerke aan de Buorren 1
Jaar: 2020
Materiaal: Steen met hout
Onthulling: door de corona pandemie heeft er geen officiële onthulling plaatsgevonden

Van de stichting Sint Agatha tsjerke kreeg Anne Woudwijk de opdracht een urnenmuur te ontwerpen die goed paste in de omgeving. Het kerkhof waar de muur te vinden is, is een bijzondere plek die een eeuwenlange geschiedenis kent. De vele verhalen die te vertellen zijn over deze plek, over de geschiedenis, het universum, religie, de dood en de rituelen die daarbij horen heeft de kunstenaar meegenomen in zijn ontwerp. 
Het werk bestaat uit een halfronde muur die een deel van de levenscirkel symboliseert. In de muur vensters met willekeurige kleuren glas, dat de verscheidenheid van mensen laat zien maar ook het spectrum van het grote firmament. Bij de muur hoort een bank, gemetseld in dezelfde steen. Ook de bank heeft een halfronde vorm, waarop een blauwe lijn loopt die verwijst naar het hemelse en het leven na de dood.
Dichtbij de urnenmuur staat een sarcofaag uit omstreeks het jaar 1000, dat illustreert hoe fortuinlijke Oudegasters eeuwen geleden werden begraven. 6 oude grafstenen waarop de namen inmiddels zijn weggesleten maar de levensbomen nog zichtbaar zijn staan hier omheen. Het lijkt net alsof de oude grafstenen de sarcofaag optillen en iemand te grave dragen.


Woodland art ‘De slach bij Aldegea’

Kunstenaar: inwoners van Oudega
Locatie: Aldegeasterdyk (vlakbij rijksmonument de Blauwe Stien)
Jaar: 2019
Materiaal: Wilgentenen
Op zaterdag 13 juli 2019 werd de Woodland Art-route van de gemeente Smallingerland feestelijk geopend door wethouder Marjan Sijperda.

De bijenkorf van Oudega vertelt het verhaal van de plunderende troepen van de Bisschop van Münster en is gemaakt in het kader van het project Woodland Art dat een onderdeel was van de Legacy van LF2018.
De Munsterse troepen kwamen plunderen vanuit Groningen naar Fryslân. Terwijl het hoofdleger verslagen uitrustte op de heide van Suameer ging een groep plunderaars richting Oudega.
De Oudegaasters waren gewaarschuwd. Er werd besloten een geul te graven in de Oudegaasterdijk, destijds de enige toegangsweg naar Oudega. Door de natte zomer lagen de landen rondom onder water. Aan de kant van Nijega werd een wal van eggen, ploegen en bijenkorven gemaakt. Aan de Oudegaaster kant lagen gewapende mannen te wachten achter een aardewal. De Munsterse plunderaard werden echter zo verrast door de bijen dat ze op de vlucht sloegen en zo hebben de bijen ons in 1672 gered.
De blauwe steen waarop de aanvoerder zijn zwaard uit woede kapot sloeg, staat dan ook op steenworp afstand van dit ingenieuze kunstwerk dat het boze bijenvolk van weleer eert.


Kijk verder op:
– Overnachten en kamperen
Uit eten
Wandelpaden Oudega