Oudega (sm) deel 2

Middeleeuwen

We moeten wachten tot de 8e eeuw, voordat we nieuwe bewoners zien in deze veengebieden. Met name van 1000 tot 1300 heerst hier een warmere periode, waardoor de omgeving minder nat is en gemakkelijker te ontginnen is.

Prehistorie2

Die ontginning begon vanuit de Oer-Ee (nu Smalle en Weide Ee). Hier startte de verkaveling, zoals u hierboven kunt zien. Lange evenwijdige stroken in Zuid Noord richting. De vaarten dienden voor de ontwatering en het transport. Op de ontwaterde veengronden met dijkjes er om heen begon men aan akkerbouw te doen. D.m.v veenplaggen verhoogde men de plek, waar een boerderijtje op gebouwd werd. Bij een opgraving vlak bij Oudega te Kloesewier trof men deze boerderijen aan. Zij dateren van ongeveer 1100. Deze lange stroken land noemt men in de provincie Groningen: opstrekkende heerden. In de zandstreken spreken we van Utgong (uitgang). Deze lange stroken grond hadden oorspronkelijk elk een eigenaar. In de loop der tijden zijn de lange stroken in kleinere stukken verdeeld.

Middeleeuwen1

De boeren kregen door de ontwatering van het veengebied te maken met inklinking van de grond. Uiteindelijk konden zij daar niet meer blijven wonen en trokken meer “het binnenland” in naar de hoger gelegen streken. Zo schoven de boerderijen en “kerkhoven” mee op. Op de kaarten van Schotanus en Eekhof zie je de oude nederzettingen nog staan.

Middeleeuwen2

Dit verschijnsel heeft plaats gevonden aan de zuidkant van de Ee en het valt aan te nemen, ook aan de Oudegaaster kant. De theorie dat mensen eerst de hoogste grond opzochten, gaat niet op voor deze streek.

Middeleeuwen3

Er moet vervolgens sprake geweest zijn van welvaart in de 11e en 12e eeuw, immers er verscheen een prachtige Romaanse kerk te Oudega, inmiddels een rijksmonument. Het is aan te nemen, opgravingen hebben dat laten zien, dat dit godshuis op de plek kwam van een eerder heiligdom, een houten kerkje en daarvoor waarschijnlijk een heidens religieus centrum. Daar wordt echter verschillend over gedacht. Er werden grote balstenen gevonden onder de kerkmuren. De zandgrond maakt echter een dergelijke fundering overbodig.

Middeleeuwen4

Deze kerk is door de bisschop van Utrecht gewijd aan de heilige Agatha. Ze is in Romaanse stijl opgebouwd van tufsteen. Tufsteen is van vulkanische oorsprong en bestaat uit samengekoekte as, die in blokken werd gezaagd. Ze werden uit de mijnen van Andernach in Duitsland gehaald en via Deventer hier naar toe gevaren. Dat duidt op een hoge vorm van organisatie. Het kerkgebouw heeft verscheidene gedaantewisselingen ondergaan al naar gelang de toen heersende mode.

Middeleeuwen5

De toren is ongeveer 1130 gebouwd met een binnenkant van kloostermoppen. Ze was een toevluchtsoord in onrustige tijden. De verdiepingen waren alleen buitenom te bereiken. Drie stenen gewelven verhoedden dat eventueel vuur zich naar boven zou kunnen uitbreiden. In deze toren bevindt zich de oudste klok van Nederland. In de Tweede Wereldoorlog vorderde de bezetter de klok en voerde hem af naar Meppel om het brons te smelten. Gelukkig is dit niet gebeurd.

Middeleeuwen6

In de omgeving van de kerk zijn een aantal sarcofagen gevonden, gemaakt uit een stuk rode Bentheimer zandsteen, trapezevormig. Op deksels staan een levensboom en kromstaf. U ziet op het kerkhof een sarcofaag liggen.

MINOLTA DIGITAL CAMERA