Oudega (sm) deel 5

In de 18de eeuw verdween langzamerhand de welvaart in deze streek. In 1744 leerde een telling dat van de 130 gezinnen er 40 minvermogend waren en 12 armlastig. Toen de Franse tijd aanbrak, uit die tijd stamt het voormalige boerderijtje aan de Buorren 19, nu een rijksmonument, moest de grietman vluchten. Hij verschool zich op de Menniste Polle, terwijl de Oudegaasters om de vrijheidsboom op de Wal dansten om de uitroeping van de Bataafsche Republiek te vieren.

De grietman: Hector Livius van Haersma, werd opgepakt en gevangen gezet op het blokhuis te Leeuwarden. Echter in 1802 bleek men van Haersma, vanwege zijn bestuurlijke ervaring toch nodig te hebben en werd hij maire van Oudega. Omdat men in de Franse tijd gelijkheid, vrijheid en broederschap als motto had, beitelde men van een aantal grafzerken in de Sint Agathakerk de wapens en titels (edele en hooggeborene) van de Haersma’s weg.

Deel5a

Overigens laat deze kerk veel van de familie van Haersma’s zien, omdat behalve de grafzerken ook de rouwborden aan de wanden hangen. Ook de gebrandschilderde ramen vertellen hun geschiedenis over de familie. De ramen zijn vervaardigd door de glazenmakers Ype en Jurjen Staak uit Sneek.

SAMSUNG DIGITAL CAMERA

 

 

SAMSUNG DIGITAL CAMERA

Voor de Sint -Agathatsjerke betekende de aanwezigheid van de van Haersma’s, dat ze kon rekenen op de steun om het kerkgebouw in goede staat te houden. Nadat de van Haersma’s vertrokken waren, werd hun “Groot Haersma” in 1841 afgebroken. Van een gedeelte van de bouwmaterialen werd er in Drachten een nieuwe “Haersmastate” opgebouwd. Blijkbaar bleef de plek van afbraak een poos braak liggen. Althans meldt een krantenartikel in 1888: “Het prachtige slot is gesloopt en de trotsche hooggekruinde eiken zijn verdwenen. Een woeste plek toont de plaats dezer voormalige grootheid aan, het sieraad weleer van Oudega”.

Deel5d

Voor de Sint- Agathatsjerke betekende het vertrek van de van Haersma’s een aderlating. Het ging bergafwaarts met het kerkgebouw. Rond 1900 kwam men voor de vraag of het kerkgebouw moest worden afgebroken of een grote restauratie moest ondergaan. Men koos voor het laatste. En het kerkgebouw verscheen weer in volle glorie. De kerkelijke gemeente bestond toen uit de dorpen Nijega, Opeinde en Oudega. In 1903 ging Oudega alleen verder.

Deel5f

De kerkelijke gemeente had het ook in geestelijk opzicht in de 19e eeuw niet gemakkelijk. De Afscheiding en Doleantie waren gepasseerd en het grootste gedeelte van de kerkelijke gemeente had zich afgesplitst en kerkte nu in de Christelijke afgescheiden gemeente te Oudega, Later Gereformeerde Kerk. Deze “nije kant ” bouwde een kerk aan de Achterwei en in 1910 aan de Buorren. Nu is het een gemeentelijk monument. Men kocht in 1926 een vergaderlokaal aan de Great Haersmawei. In 1967 kocht men de voormalige melkfabriek als vergaderlokaliteit. De exodus van leden uit de Sint- Agathastjerke zal ook mede een gevolg zijn van het feit, dat ds. Lieuwes, verbonden aan de gemeente van 1839 tot 1900, ja u leest dat goed, het kerkelijk leven niet goed deed.

Deel5g

Op de Buorren 7 vindt u de voormalige pastorie “Kerckebosch” met een Jugendstil gevel. Er hebben twee oudere pastorie├źn op deze plek gestaan. De laatste predikant. die de pastorie bewoonde, was ds. Carsjens, die veel voor het maatschappelijke leven in Oudega betekend heeft. Met recht is er een straat naar hem genoemd. In de tuin van de “Pastorie” vindt u een viertal sarcofagen. Zij zijn er na de restauratie van de kerk in 1921 geplaatst.

Deel5h

Achter de pastorie staat het Folksgebou, het gedeelte op de foto is de woning van de koster. Erachter staat een vleugel. Die gebruikt wordt als verenigingsgebouw, maar vroeger was dit waarschijnlijk de zomerwoning van de pastorie. Het is in Jugendstilstijl gebouwd, van afbraakmateriaal van een gedeelte van de oude pastorie.