Geschiedenis van Oudega (Sm.) deel 6

Al eerder is gememoreerd dat de economie in Oudega het moeilijk had. De aardappelziekte sloeg ook hier toe en in 1850 werden 180 van de 800 inwoners onderhouden. Er werd gesproken over emigratie naar Amerika. Een enkeling ging. In het laatste kwart van de 19de eeuw deed zich ook de landbouwcrisis voor. En in de jaren 80 van de 19de eeuw vertrok een groep van 30 Oudegaasters naar Noord-Amerika. Een van hen, Bearend de Jong, bezocht in 1912 Oudega en deed de Gereformeerde kerk een schenking. Hiervan kocht de kerk een doopvont en een lamp met koperen slangen. U kunt dit bewonderen in de kerk ‘it Ljochtbeaken’ aan de Buorren 31.

Men probeerde de economie te stimuleren door inpolderingen. Zo ontstond in 1876 de Jan Durkspolder en in 1910 werden de Tsjollen drooggelegd. In 1925 werden de Oosterzanding en de Westerzanding in cultuur gebracht. De waterschappen hebben hier een belangrijke rol in gespeeld. Boerenorganisaties begonnen in 1900 met een coöperatieve zuivelfabriek: ‘de Hoop’. Eerst op handkracht, daarna stoomkracht en in 1921 met elektrisch. In 1966 fuseerde ‘de Hoop’ met ‘de Eendracht’ te Opeinde.

Deel6a

Deel6b

De fabriek bleef decennia zorgen voor bedrijvigheid bij de haven, zowel op de weg als over water. De fabriek is ook jarenlang gebruikt als vergadercentrum onder de naam ‘it Miensker’. Na bijna 20 jaar leegstand is het gebouw in 2020 afgebroken om plaats te maken voor een niet te bouwen appartementencomplex..

De Tweede Wereldoorlog veroorzaakte dat Oudega veel onderduikers herbergde. Via een uitkijktoren observeerden Oostenrijkse soldaten de water- en rietpartijen. Het verhaal gaat dat ze veel gezien moeten hebben maar er nooit misbruik van hebben gemaakt.

Na de Tweede wereldoorlog heeft zich een grote verandering voltrokken. Veel nieuwbouw vond plaats, veel forenzen kozen voor Oudega en er ontstond een verschuiving in de beroepssfeer. Veel kleine middenstanders konden het niet bolwerken en dat gold ook voor veel boerenbedrijven. In 2007 waren er 125 boerderijen niet meer in bedrijf en resteerden er nog 26 boerenbedrijven. In 2011 waren er nog 20 in bedrijf. U begrijpt dat dit voor het dorp een enorme verandering betekent.

Tot zover ons historisch overzicht, maar u wilt het natuurlijk met eigen ogen zien.
Daarom zeggen we: “Wolkom yn Aldegea” (Welkom in Oudega)

Einde

Tekst: Arjen Bosgraaf
Illustraties: Arjen Bosgraaf, W. Kuiper & Wieger Paulus

Bronverantwoording:
Familie Van Haarsma & Van Haersma de With
Archeologie in Fryslan: Van Wildernis tot Smallingerland
Door gekleurde vensters, Monument van de Maand
Kerk van Oudega, Monument van de Maand
Geschiedenis van Smallingerland
Geschiedenis van Oudega (smallingerland)
Smellingera-land, Proeve van een ‘Geakinde’ van de gemeente Smallingerland