Oudega aan het Water

Het waterfront van Oudega is onderdeel van de gebiedsaanpak Oostelijke Poort Friese Meren (OPFM).

Het doel is om economische groei en leefbaarheid te stimuleren en land- en waterrecreatie met elkaar te verbinden. In 2012 is in opdracht van de gemeente Smallingerland een visie opgesteld waarin de beoogde verbeteringen zijn benoemd. In deze visie is Oudega de ontvangstlocatie voor de bezoeker die aankomt over water en land. De nadruk ligt op blauw (water) en groen (natuur). De visie ‘Oudega aan het water’ is gericht op het verbeteren en handhaven van de leefbaarheid en de toeristische ontwikkeling van het gebied. De relatie tussen het water en het dorp wordt sterker en het aantal bezoekers vanaf het water en over land zal hierdoor toenemen. 

In 2018 is door Doarpsbelang een woonwensenenquête gehouden onder de inwoners van Oudega. De uitkomsten hiervan werden gebruikt om wonen in het gebied te ontwikkelen. Vervolgens was er een bijeenkomst met stakeholders om suggesties op te halen. Deze zijn uitgewerkt tot een aantal modellen die achtereenvolgens zijn voorgelegd aan de omwonenden en de verenigingen van Oudega. Tot slot is alle input omgezet in een schets en gepresenteerd aan het hele dorp.

In het ‘Ontwerp masterplan waterfront Oudega’ van oktober 2019 werd een vervolg gegeven voor het rood (bebouwing); de ontwikkeling van het dorp en het gebied rond de haven. Het masterplan is opgesteld door een kernteam van dorpsbewoners, –ondernemers en Doarpsbelang, verenigd in de ‘Wurkgroep Doarpsplein oan it Wetter’ en medewerkers van de gemeente en de provincie. 
De scope van het masterplan is de haven en de vergroting daarvan, en de omliggende bebouwing om de haven. Uitgangspunt van de planvorming was de sloop van de voormalige zuivelfabriek.

Herontwikkeling gebied voormalige zuivelfabriek ‘De Hoop’

De in 1906 gebouwde zuivelfabriek De Hoop sloot in de jaren zestig van de vorige eeuw de deuren. De gereformeerde kerk kocht de fabriek en maakte er een kerkelijk centrum van wat in de praktijk mede functioneerde als dorpshuis. Ook de Rabobank huurde een deel van het pand. De kerk stootte de fabriek begin jaren negentig af. Vanaf begin deze eeuw stond het pand leeg en was het sterk in verval geraakt. In 2018 heeft de gemeente Smallingerland de fabriek aangekocht, eind 2018 besloot het college de fabriek te slopen om daarmee ruimte te geven voor herontwikkeling van het gebied. 

In dit gebied komt een appartementencomplex waarbij op de begane grond aan de havenzijde commerciële ruimtes worden gerealiseerd met daarboven 10 appartementen verdeeld over 2 bouwlagen. De ambitie is dat de commerciële functies in de plint van het gebouw eraan bijdragen dat het plein en het havengebied levendig worden.

Op de locatie Op ’e Wâl 7 te Oudega bevond zich een leegstaande voormalige kunstmestloods. De loods uit ca. 1950 kenmerkte zich door een zadeldak en een hoge goot en gemetselde gevels. In de jaren tachtig is er een tweede loods tegen de eerste loods aangebouwd. De gevels naar de Slotsingel en het haventje zijn vrij afgesloten. Het geheel geeft een ambachtelijk/ industrieel beeld in een vriendelijk ogende woonbuurt gelegen nabij de haven. Het gebouw en de onderliggende grond zijn particulier eigendom. De gemeente is eigenaar van een smalle strook grond langs de beschoeiing. In 2021 zijn in deze voormalige kunstmestloods 4 (huur)woningen gerealiseerd. Zie ook ‘Wonen in een Kunstmestloods’.

In het oostelijk deel van het te realiseren water (langs de Eastersânning) is er ruimte voor maximaal vijf drijvende woningen in een groene setting. In het beeldkwaliteitsplan zijn eisen gesteld aan de kwaliteit van de bebouwing. Er gelden maximale maten die het mogelijk maken om enerzijds een kwalitatief goede drijvende woning te maken, met voldoende bergruimte, die zich anderzijds goed voegt in het landschap. Ook zijn er eisen gesteld aan de te gebruiken materialen en de vlonders en terrassen.

Aan de westzijde (Gealânswei) van het havengebied wordt een plek voor campers in een groene omranding gerealiseerd, tevens is hier plaats voor 2 recreatieve woonboten. In het bestemmingsplan is hiervoor een maximale grootte vastgelegd, die is afgestemd op de maat die minimaal nodig is voor een dergelijk product, en de doelstelling dat de bebouwing zich voegt in het landschap.

Het gebied aan de zuidoostzijde krijgt deels een groenbestemming, deels een bestemming dagrecreatie met ruimte voor de realisatie van recreatieve verblijven en horeca. Ook voor deze recreatieve verblijven zal gelden dat er een professioneel beheer moet plaatsvinden en dat er eisen zijn gesteld aan de minimale beschikbaarheid voor de verhuur. Belangrijk in de vormgeving zal zijn dat deze eenheden te gast zijn in het landschap. Er loopt een openbaar toegankelijke wandelroute door het gebied. In het gebied zal de mogelijkheid worden geboden om een kwalitatief hoogwaardige, onderscheidende horecavoorziening te maken. De horecagelegenheid heeft als doel om gasten, zoals fietsers, wandelaars of gasten per boot, naar Oudega te trekken.

Het wateroppervlakte in het gebied zal worden vergroot met ongeveer 4,5 ha extra water op boezemniveau. Daarmee ontstaat een gebied met recreatieve potentie, een grote belevingswaarde en natuurwaarde. De haven zal worden opgeknapt, waarbij de technische voorzieningen voor passanten zullen worden gerealiseerd en een nieuwe steiger- en boxenstructuur met een moderne maatvoering zal worden gemaakt. Het aantal ligplaatsen voor boten zal wat verschuiven van opberghaven naar passantenhaven.

Door de realisatie van het nieuwe water wordt de afvoer en berging van het water uit de aanliggende polder beïnvloed. Daarom worden er maatregelen genomen om de water aan- en afvoer naar de diverse landerijen en polders te reguleren. De nieuwe oevers krijgen een groene en natuurlijke inrichting.

Meer bij Oudega

Bij het ontwikkelen van het Meer bij Oudega is er vanuit de toekomstige gebruikersgroepen in beeld gebracht wat zij van belang vinden bij het ontwerp van het nieuwe meer. In diverse sessies is deze inbreng bij elkaar gelegd en gezocht naar koppelkansen en mogelijkheden om elkaar te versterken. Belangrijk is dat het meer zich op een logische manier in het landschap en de omgeving voegt alsof het nooit anders is geweest. Voor meer informatie klik op ontwerp Meer bij Oudega, juni 2021