Oudega (Smallingerland)

Oudega is met zijn ± 1.700 inwoners en een totale oppervlakte van 21 km2 (waarvan 19,12 km2 land en 1,89 km2 water) 1 van de 13 dorpen van Drachten (gemeente Smallingerland).

In Oudega zijn de voorzieningen aanwezig die passen bij een dorp van dergelijke omvang (supermarkt, bakker, fietsenmaker, basisschool, horeca, (sport)verenigingen, zorgfuncties, brandweerpost etc.).
Er zijn 6 Rijksmonumenten, 7 gemeentelijke monumenten en 20 kunstwerken.

Oudega bestaat uit twee landschappen: Het dorp zelf ligt op een hoge zandplaat; hier was het veilig wonen en had het over water via de Oosterzanding verbinding met de rest van Fryslân. De westkant was lager, een veengebied, bedekt met gras, de ‘hooilanden’. De weg vanuit Drachten naar de Hegewarren heette dan ook niet voor niets ‘de Oldegaster Hooiweg’ en was de enige toegangsweg naar Oudega.
De veengronden zijn afgegraven voor turfwinning, wat nog overduidelijk zichtbaar is door de petgaten in de bekende Jan Durkspolder.
Het dorp had drie ‘útbuorrens: De Geasten; it Utein en de Opperbuorren. Hier stonden boerderijen op vruchtbare gronden, die buitengewoon geschikt waren voor akkerbouw en veeteelt.

Oudega kreeg zijn dorpswapen en -vlag in 1981/1982. Op het wapen ‘een doorsnede van een bevruchte eikenboom in goud en groen met daaronder in zilver een rode aanziende hertenkop’. De boom is ontleend aan het wapen van de familie Van Haersma, de grietmannen van Smallingerland van 1625 – 1795, die in Oudega op de ‘Great Haersma State’ woonden en recht spraken in het ‘Rechthuis‘ aan de Buorren 11. Leden van deze familie bekleedden het grietmansambt in de Grietenij Smallingerland. De boom verwijst naar het recht. In het verleden werd er namelijk recht gesproken onder een boom. De hertenkop is een pars pro toto (deel geldt voor het geheel) voor het hert van de Smallingerlandse vlag. Op de vlag de kleuren geel en rood die ontleend zijn aan het wapen. Het eikenblad heeft ook een link met de eikenboom die op het wapen staat.

Statistisch gezien is het geen uitzonderlijk dorp en het is relatief stabiel. Data met betrekking tot de sociale en economische situatie en leefbaarheid zijn positief en wijzen niet op grote problematiek.

Oudega is een actief dorp met een hechte gemeenschap, wat ook blijkt uit het aantal activiteiten dat er plaatsvindt. met als spil het MFC ‘de Gearrin’ (Buorren 34c) en de PGO kerk ‘it Ljochtbeaken’ (Buorren 31). Daarnaast is er een actieve ondernemersvereniging MIVERO.

Oudega verkeert niet in een penibele situatie; het dorp kent geen urgente problemen als sterke krimp of hoge werkloosheid.

In samenwerking met de gemeente Smallingerland en de Provincie Fryslân werkt Oudega aan haar toekomst. Zo is er een gebiedsvisie opgesteld en een ‘ontwerp masterplan waterfront‘ die met haalbare lokale ontwikkelingen en dorpsinitiatieven worden uitgevoerd.

In het plan ‘Oudega aan het Water‘ ligt de nadruk op het verduurzamen van het watergebied en de natuur met een focus op het waterfront van Oudega. De voorzieningen krijgen vooral een plek rond de havenkom van Oudega, de haven wordt nieuw leven ingeblazen en wordt zo het ankerpunt van Oudega waar bedrijfvigheid en levendigheid zich concentreren.
Het dorp wil beter worden aangesloten op het aangrenzende Nationaal Park de Alde Feanen, de Friese Meren en de Noardlike Fryske Wâlden.
Onderdeel van het plan is de aanleg van een nieuw meer, net ten zuiden van Oudega.

Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat er nieuwe voorzieningen nodig zijn voor wonen, toerisme, recreatie en horeca.